Geosfera Jaworzno

W północnej części Jaworzna, zaledwie kilka kilometrów od centrum, znajduje się miejsce, gdzie czas cofnął się o 230 milionów lat. GEOsfera to park edukacyjno-rekreacyjny urządzony w niecce dawnego kamieniołomu wapieni triasowych Sadowa Góra. Brzmi naukowo? W praktyce to jedno z niewielu miejsc w regionie, gdzie można spacerować po dnie pradawnego morza, szukać skamieniałości i spotkać dinozaury – a wszystko za darmo.

Kamieniołom, który stał się oknem w przeszłość

Historia tego miejsca zaczęła się prozaicznie – wydobywano tu wapienie triasowe. Podczas prac odkryto jednak coś znacznie cenniejszego niż surowiec budowlany. Warstwy skał odsłoniły szczątki szkieletowe szkarłupni, mięczaków, głowonogów i ryb. Prawdziwą sensacją było znalezienie kości nothozaura – prehistorycznego gada, który pływał w morzu pokrywającym te tereny ponad 200 milionów lat temu.

Zamiast zasypać wyrobisko po zakończeniu eksploatacji, zdecydowano się przekształcić je w ośrodek edukacyjny. Dobrze, bo trudno o lepsze miejsce do nauki geologii niż tam, gdzie sama ziemia opowiada swoją historię. Odsłonięte ściany kamieniołomu to naturalna lekcja z budowy naszej planety.

Co można zobaczyć w Geosferze

Park zajmuje około 8 hektarów, ale nie należy się spodziewać typowego miejskiego skweru. Ścieżki wiją się między eksponatami geologicznymi, tablicami edukacyjnymi i rzeźbami dinozaurów. Dzieci uwielbiają te prehistoryczne figury – nie są to ruchome automaty jak w komercyjnych parkach rozrywki, ale wystarczająco efektowne, żeby pobudzić wyobraźnię.

Największą atrakcją pozostaje odsłonięte dno wyrobiska. Można tu zobaczyć megariplemarkii – skamieniałe, pofalowane dno morskie, które powstało pod wpływem potężnych tropikalnych huraganów miliony lat temu. To nie abstrakcyjny zapis w podręczniku, tylko coś, czego można dotknąć. Widoczne są też fragmenty liliowców (szkarłupni) – morskich bezkręgowców, które wyglądały bardziej jak rośliny niż zwierzęta.

Na terenie parku działa Strefa Odkrywania, Wyobraźni i Aktywności SOWA – małe centrum nauki z kilkunastoma stanowiskami do samodzielnego eksperymentowania. Jest też „majsternia” z zadaniami konstrukcyjnymi i logicznymi. Dla młodszych dzieci przygotowano plac zabaw, a przy stawie urządzono niewielką piaszczystą plażę z drewnianymi leżakami. W piasku ukryto szkielet dinozaura do odkopania – proste, ale skuteczne.

Podczas prac wydobywczych w kamieniołomie Sadowa Góra znaleziono szczątki nothozaura – morskiego gada żyjącego w triasie. Te drapieżniki osiągały długość do 4 metrów i polowały na ryby w płytkim morzu, które kiedyś pokrywało Śląsk.

Tężnia solankowa i strefa relaksu

Nie samą geologią człowiek żyje. W parku znajduje się tężnia solankowa – drewniana konstrukcja, przez którą spływa solanka, tworząc mikroklim korzystny dla układu oddechowego. Warto spędzić przy niej kilkanaście minut, zwłaszcza jeśli ktoś cierpi na problemy z zatokami czy astmę.

Do dyspozycji zwiedzających są altanki, ogrody i duża altana grillowa. Park ma charakter otwarty – można tu przyjść na piknik, poczytać książkę na leżaku przy stawie albo po prostu odpocząć od miejskiego zgiełku. Teren jest zadbany, z rozsądnie rozmieszczonymi ławkami i koszami na śmieci.

Dla kogo jest Geosfera

To miejsce działa na wielu poziomach. Rodziny z dziećmi znajdą tu plac zabaw, dinozaury i przestrzeń do biegania. Miłośnicy geologii mogą studiować tablice informacyjne i oglądać autentyczne skamieniałości. Osoby szukające spokoju docenią ciszę i zieleń. Nawet jeśli ktoś nie interesuje się nauką, przyjemnie spędzi tu godzinę czy dwie.

Park jest przystosowany dla osób z ograniczoną mobilnością – ścieżki są żwirowe, ale przejezdne wózkiem. Do Geosfery można dojechać autobusem miejskim (linia 304, przystanek „Geosfera”), co ułatwia dostęp osobom bez samochodu.

Geosfera jest oświetlona i otwarta całą dobę. Można tu przyjść nawet późnym wieczorem – nocne spacery po prehistorycznym parku mają swój klimat.

Edukacja przez zabawę

Ośrodek organizuje warsztaty edukacyjne prowadzone przez edukatorów, którzy potrafią opowiedzieć o geologii w sposób zrozumiały nawet dla kilkulatków. Można umówić się na spacer z przewodnikiem, który wyjaśni wszystkie zawiłości i pokaże najciekawsze punkty. Dla grup zorganizowanych dostępna jest sala multimedialna i amfiteatr.

Tablice informacyjne rozmieszczone w parku są czytelne i nie przesadzone z ilością tekstu. Dziecko w wieku szkolnym bez problemu przyswoi podstawowe informacje o erach geologicznych i życiu prehistorycznym. Są też interaktywne elementy – domek dla owadów, stanowiska do poszukiwania skamieniałości.

Ile czasu zarezerwować na wizytę

Sam spacer po parku zajmuje około godziny, może półtorej, jeśli ktoś czyta wszystkie tablice i robi zdjęcia. Z dziećmi na placu zabaw i przy odkopywaniu dinozaura w piasku można spokojnie spędzić 2-3 godziny. Jeśli ktoś planuje piknik przy tężni albo grillowanie w altanie, warto zarezerwować pół dnia.

Park nie jest ogromny – te 8 hektarów to rozsądna powierzchnia, którą można obejść bez pośpiechu i bez uczucia zmęczenia. Nie ma tu sztucznego rozciągania trasy – wszystko jest zwarte i logicznie ułożone.

Praktyczne informacje

Wstęp: bezpłatny. Zarówno do parku, jak i do strefy z tężnią solankową.

Godziny otwarcia: park jest dostępny 24 godziny na dobę, 7 dni w tygodniu. Oświetlenie działa po zmroku, więc wizyty wieczorne są jak najbardziej możliwe.

Parking: bezpłatne miejsca parkingowe znajdują się przy ulicy Świętego Wojciecha 100. Jest ich sporo, ale w weekendy i święta bywa ciasno. Jeśli główny parking jest pełny, można pojechać dalej i na rondzie skręcić w prawo – tam jest drugi parking.

Dojazd: z centrum Jaworzna to około 3 kilometry. Autobusem miejskim linia 304 (przystanek „Geosfera”), samochodem według nawigacji na adres Świętego Wojciecha 100. Z centrum prowadzi też wygodna ścieżka rowerowa.

Udogodnienia: na terenie parku są toalety (w pobliżu placu zabaw), ławki, altany, miejsce do grillowania. Nie ma natomiast punktu gastronomicznego, więc warto zabrać coś do picia, zwłaszcza w upalne dni.

Kontakt: telefon 518 302 011, profil na Facebooku „GEOsfera Jaworzno”.