Dwór Zieleniewskich w Trzebini

Dwór Zieleniewskich to zabytkowa rezydencja w centrum Trzebini, która przeszła drogę od średniowiecznej wieży strażniczej do tętniącego życiem ośrodka kultury. Dziś pod jednym dachem mieści się galeria sztuki, sala koncertowa, restauracja z piwniczką win i kilka pokoi hotelowych. To miejsce, gdzie historia spotyka się z kulturą na co dzień – można tu zarówno podziwiać architekturę z XVIII wieku, jak i wybrać się na koncert czy wystawę.

Historia tego miejsca sięga XIII wieku, choć pierwsze murowane budynki powstały prawdopodobnie dopiero w XIV stuleciu za czasów Dziersława Karwacjana. Wcześniejsze zabudowania były drewniane. Dwór pełnił wtedy funkcję strażniczą – stał na szlaku handlowym prowadzącym z Olkusza do portu wiślanego w Okleśniej, którym transportowano rudy ołowiu i srebra.

Od obronnej wieży do rezydencji Zieleniewskich

W XV wieku Klaus Kesinger wzniósł tu obronny dwór, a później budynek stał się rezydencją rodu Trzebińskich. Obecny kształt obiekt otrzymał w XVIII wieku – to wtedy powstał charakterystyczny łamany dach polski i czterokolumnowy portyk od strony wejścia. Te elementy nadają dworowi typowo staropolski charakter.

Nazwa dworu pochodzi od ostatnich prywatnych właścicieli – Pauliny i Mariana Zieleniewskich, którzy w początkach XX wieku byli nie tylko gospodarzami rezydencji, ale też właścicielami kopalni węgla w Trzebini. Po 1983 roku budynek przejął Skarb Państwa, a od 1991 jest własnością gminy Trzebinia.

Najstarszą częścią dworu są piętnastowieczne piwnice sklepione kolebkowo – to one stanowią fundament późniejszych przekształceń architektonicznych. Dziś właśnie w tych historycznych podziemiach mieści się restauracja z piwniczką win.

Renowacja i nowa funkcja

Przez lata zaniedbań dwór podupadał, jak wiele podobnych obiektów w Polsce. Inicjatywę ratowania zabytku podjął Społeczny Komitet Renowacji Dworu Zieleniewskich. Odbudowa zakończona w 1996 roku przyniosła pewne zmiany – od strony wschodniej dobudowano taras, a na poddaszu urządzono pokoje hotelowe. Zachowano jednak historyczny charakter budynku.

Od tamtej pory dwór funkcjonuje jako Trzebińskie Centrum Kultury. To nie muzeum w tradycyjnym sensie – raczej żywa przestrzeń kulturalna. Organizowane są tu koncerty muzyki klasycznej i jazzowej, recitale gwiazd estrady, wystawy sztuki, warsztaty plastyczne i spotkania autorskie. W murach dworu gościli między innymi Grzegorz Turnau, Anna Maria Jopek, Magda Umer, Justyna Steczkowska czy Janusz Olejniczak.

Co zobaczyć i czego doświadczyć

Architektura dworu sama w sobie zasługuje na uwagę. Murowany, piętrowy budynek na planie prostokąta z charakterystycznym łamanym dachem polskim i portykiem z czterema kolumnami to typowy przykład staropolskiej rezydencji. Wewnątrz znajduje się elegancki hol z klatką schodową oraz galeria na pierwszym piętrze, gdzie odbywają się wystawy.

W piwnicach mieści się restauracja – przestronna i stylowa, wykorzystująca klimat historycznych sklepień. Działa tu również kawiarnia z barem, gdzie można napić się kawy, zjeść deser lub skorzystać z oferty alkoholi z piwniczki win gromadzącej trunki z różnych stron świata.

Latem warto zajrzeć do parku przy dworze. Odbywają się tu bezpłatne seanse Letniego Kina Plenerowego – można obejrzeć filmy na dużym ekranie pod gołym niebem. To dobry sposób na spędzenie ciepłego wieczoru w Trzebini.

Dla kogo to miejsce

Dwór Zieleniewskich to opcja przede wszystkim dla miłośników kultury i historii, którzy szukają ciekawych wydarzeń w małopolskich miastach poza Krakowem. Jeśli ktoś planuje pobyt w okolicy – między Krakowem a Katowicami – może rozważyć nocleg w pokojach hotelowych na poddaszu dworu.

Rodziny z dziećmi znajdą tu raczej okazjonalne atrakcje – warsztaty plastyczne czy letnie kino. To nie jest miejsce z ciągłą ofertą dla najmłodszych, ale raczej punkt na kulturalnej mapie regionu.

Warto śledzić program wydarzeń – koncerty, wystawy i spotkania odbywają się regularnie przez cały rok. Część z nich jest płatna (na przykład koncerty jazzowe kosztują około 60 złotych), ale wiele wydarzeń ma wstęp wolny.

Informacje praktyczne

Dwór Zieleniewskich znajduje się przy ulicy Piłsudskiego 47a w Trzebini, niedaleko centrum miasta. Dojazd samochodem z Krakowa zajmuje około 40 minut, z Katowic podobnie. Można też dojechać pociągiem – Trzebinia ma dobrze skomunikowaną stację kolejną, a stamtąd do dworu jest około 15 minut spacerem.

Restauracja i kawiarnia działają na bieżąco, przyjmując gości także na wesela i inne uroczystości. Hotel oferuje pokoje z klimatyzacją, bezpłatnym WiFi i miejscem do siedzenia. Dostępna jest całodobowa recepcja i taras słoneczny.

Najlepiej sprawdzić aktualny program wydarzeń przed wizytą – niektóre koncerty czy wystawy wymagają wcześniejszej rezerwacji biletów. Bilety można kupić bezpośrednio w Dworze Zieleniewskich, w Domu Kultury „Sokół” w Trzebini lub online na platformach typu kupbilecik.pl i biletyna.pl.

Na zwiedzanie samego dworu i okolicy wystarczy godzina, dwie. Jeśli planuje się udział w koncercie lub dłuższy posiłek w restauracji, warto zarezerwować cały wieczór. Parking dostępny jest w okolicy obiektu.